Zrzeczenie się prawa do zachowku

Zachowek służy rekompensacie dla spadkobierców ustawowych, którzy z różnych przyczyn zostali pominięci w testamencie. Nie możemy jednak zrzec się tej możliwości po śmierci – polskie prawo nakazuje to uczynić jeszcze za życia testatora. Właściwie więc rzecz ujmując mowa jest o zrzeczeniu się możliwości dziedziczenia, a nie zrzeczeniu się zachowku. Polski prawo cywilne daje nam następujące wskazówki służące uzyskaniu określonego celu.

Należy zawrzeć z potencjalnym spadkodawcą umowę notarialną o odpowiedniej treści, która pozbawi nas w świetle obowiązujących przepisów szans na dziedziczenie, a więc także na uzyskanie niechcianego zachowku. Dodać przy tym trzeba, że prawo do dziedziczenia tracą również nasze dzieci oraz wnuki. Jedynym wyjściem wtedy będzie zastrzeżenie w umowie tego, że mimo naszej decyzji potomstwo zyskuje prawo do dziedziczenia.

Inny wariant – choć raczej z wiadomych przyczyn niechciany i przez to następujący naprawdę w wyjątkowych sytuacjach – to wydziedziczenie lub uznanie spadkobiercy za niegodnego uzyskania zachowku lub innej formy dziedziczenia. O tym drugim orzeka sąd, natomiast w przypadku tego pierwszego testator musi sporządzić testament negatywny – oznajmia w nim, że nie chce, aby dana osoba mogła uzyskać cokolwiek z jej majątku. Może to wynikać z postawy krewnego lub na przykład z chęci przekazania całego majątku na cele charytatywne.

Jak widać możliwości zrzeczenia się zachowku są dosyć ograniczone. Nie obędzie się w przypadku takiej naszej woli bez poinformowania o tym człowieka, który miałby nas z racji więzów krwi czymkolwiek obdarować po swojej śmierci. Inaczej – choć oczywiście będziemy mogli zadysponować zachowkiem wedle własnej woli – zmuszeni zostaniemy do jego przyjęcia, co z różnych przyczyn może być sprzeczne z naszymi postanowieniami. Obowiązujące w Polsce prawo nie przewiduje niestety wielu możliwości dotyczących tego konkretnego zakresu, choć być może interesowałoby to część obywateli.